موتور ساعت مچی چیست؟ و چرا از اهمیت بالایی برخوردار است؟ موتور یا کالیبر، آن چیزی است که باعث تیک تیک ساعت میشود.
سیستمی که راجع به آن صحبت میکنیم اشاره دارد به مکانیزمی که عقربه های روی صفحه ی ساعت را میراند و امکانات دیگر ساعت مانند تقویم، زمان نگار و یا منطقه زمانی دوگانه (نشان دهنده ی زمان در دو منطقه ی متفاوت که مناسب گردشگران است) را راه میاندازد.
در حالی که به طور معمول ساعت ها تنها بر اساس ظاهر خارجی آن ها خریداری میشوند، کسی که به جزئیات اهمیت بدهد، به مکانیزم داخل ساعت یعنی موتور آن هم توجه میکند.
یک ساعت ساز بیشتر زمان خود را صرف طراحی داخلی ساعت میکند. کسانی که با ریزه کاری ساخت ساعت آشنایی دارند، باور دارند آنچه ساعت را تبدیل به یک شاهکار میکند و باعث میشود که با دیگر ساعت های معمولی متفاوت باشد، موتورهای ساخته شده با دقت بالاست.
این ها سه مورد از انواع موتور ساعت ها هستند:
۱. کوارتز: سیستمی که در آن عقربه ی ثانیه شمار تک تک جابه جا میشود که با باطری کار میکند.
۲. مکانیکی: سیستمی که در آن عقربه ی ثانیه شمار آرام و یکنواخت حرکت میکند. برای بازدهی در این سیستم ساعت نیاز به کوک دستی دارد.
۳. اتوماتیک: در این سیستم انرژی جنبشی از مچ دست صاحب ساعت به صورت اتوماتیک به ساعت منتقل میشود تا مکانیزم داخل آن به کار بیفتد.
1. موتور کوارتز
در سال ۱۹۶۹، سیکو، ساعت ساز ژاپنی موتور کوارتز را معرفی کرد. به وجود آمدن این تکنولوژی جدید، ساعت های قدیمی که موتور مکانیکی داشتند را به چالش کشید.
در نتیجه این رویداد، بیشتر کمپانی های ساعت، ورژنی از ساعت های کوارتز را به بازار عرضه کردند. این شروعی بود برای ساعت مچی هایی که با باطری کار میکردند.
طرز کار موتور کوارتز
1- یک ساعت کوارتز با باطری کار میکند که به واسطه ی کریستال کوارتز سیگنال الکتریکی میفرستد.
2- کوارتز در هر ثانیه ۳۲۷۶۸ بار نوسان میکند که باعث تولید سیگنالی با فرکانس دقیق میشود.
3- نوسان ها توسط مدار اندازه گیری شده و در هر ثانیه به یک پالس واحد تبدیل میشوند.
4- حرکت مداوم عقربه ی ساعت نتیجه ی این پالس است.
مزایای موتور کوارتز
– دقت بالا: یک ساعت کوارتز به ندرت از زمان صحیح انحراف پیدا میکند و دقت بالایی را تضمین میکند.
-استفاده ی راحت: ساعت های کوارتز با باطری کار میکنند و نیازی به مداخله ی انسان برای کارکرد ندارند.
-نیاز به نگهداری کمتر: تعداد کمتر قطعات متحرک و وجود یک باطری باعث میشود که ساعت های کوارتز به تعمیر و نگهداری کمتری نیاز داشته باشند.
-قیمت پایین تر: در ساخت ساعت های مکانیکی و اتوماتیک به زمان و مهارت بیشتری نیاز است به همین دلیل ساعت های کوارتر ارزان قیمت ترند.
-دوام: یک ساعت کوارتز قطعات کمی دارد که ممکن است به تعمیر نیاز داشته باشند به همین دلیل دوام بیشتری از ساعت مکانیکی دارد.
کسانی که کلکسیون ساعت های لوکس دارند ترجیح میدهند ساعت هایی با موتور مکانیکی جمع آوری کنند، اما ساعت های کوارتز به دلیل دقت بالا و با دوام بودن برای استفاده ی روزمره ترجیح داده میشوند.
2. موتور مکانیکی
در این سیستم یک مکانیزم فنر محور استفاده میشود. فنر یا همان شاه فنر نیاز به کوک شدن دورهای دارد.
ساعت های مکانیکی یا دستی تقریباً همانند ساعت های کوارتز کار میکنند. جدا از اینکه این ساعت ها باطری ندارند، با بررسی دقیق تر متوجه چیزی میشویم که توجه بسیاری از ساعت شناس ها را به خودش جذب کرده. دنیایی مکانیکی ساخته شده از پیچ و خم های انبوه و چرخ دنده های متحرک که باعث حرکت ظریف و دقیق عقربه های ساعت میشوند.
بعضی از مکانیزم های چرخنده در این گونه ساعت ها به صورت پیوسته با جاذبه ی زمین کار میکنند، به این صورت که شاه فنر در حین حرکت مچ دست فشرده میشود و انرژی جنبشی حاصل از آن باعث میشود که مکانیزم اتوماتیک پر پیچ و خم فنری راه بیفتد.
به مکانیزم های پیچیده در این ساعت ها میتوان به عنوان اثری هنری نگاه کرد. در واقع، بعضی از ساعت های مکانیکی دیگر به عنوان فقط یک ساعت دیده نمی شوند، بلکه به عنوان بخشی از کلکسیون و لوازم تزئینی دیده میشوند.
طرز کار موتور مکانیکی
۱. برعکس موتور کوارتز، سیستم مکانیکی از انرژی حاصل از پیچش فنر برای راه انداختن ساعت استفاده میکند، نه از باطری.
۲. فنر انرژی را از طریق تعدادی فنر و چرخ دنده منتقل میکند تا عقربه های ساعت و دیگر امکانات آن (تقویم و …) به کار بیفتند.
مزایای موتور مکانیکی
– طول عمر بالا: یک ساعت مکانیکی با کیفیت، با نگهداری و مراقبت، یک عمر دوام میآورد.
-عدم نیاز به باطری: در این ساعت ها شما دغدغه ی تعویض باطری را نخواهید داشت.
-زیبایی شناسی: بسیاری از ساعت های مکانیکی دارای پوشش شفافی از جنس یاقوت هستند که یک دید واضح از چرخش و نوسانات حیرت انگیز قطعات را در اختیار شما میگذارد.
3. موتور اتوماتیک
گاهی به این سیستم، سیستم خود کوک میگویند. ساعت اتوماتیک یک ساعت مکانیکی است که انرژی جنبشی را از حرکت مچ دست صاحب ساعت تهیه میکند. در این ساعت فنر به طور اتوماتیک با حرکات مچ دست کوک میشود و نیازی به کوک شدن دستی نیست.
طرز کار موتور اتوماتیک
مکانیزم داخلی این سیستم شبیه به سیستم مکانیکی است.
۱. یک قطعه ی فلزی که چرخنده (رُتُر) نام دارد به قسمت های دستی اضافه میشود.
۲. این قطعه میتواند آزادانه حرکت کند و به موتور متصل است.
۳. چرخنده یا همان رُتُر با هر حرکت مچ دست میچرخد و انرژی تولید شده را به شاه فنر انتقال میدهد.
۴. در نتیجه ی این انتقال انرژی، فنر به صورت خودکار کوک میشود.
مزایای موتور اتوماتیک
-در یک ساعت اتوماتیک به کوک کردن روزانه نیازی نیست.
-تا وقتی که ساعت به صورت منظم استفاده شود، کارکرد دارد.
ساعت های اتوماتیک عموماً به دلیل قطعات بیشتر ضخیم تر هستند در حالی که ساعت های مکانیکی ظریف و نازک هستند. یکی از نشانه های یک ساعت مکانیکی با کیفیت وزن سنگین آن است.
مدل های دیگر موتورهای ساعت
4. موتور کرنومتر اتوماتیک
این ها سیستم های منظم و کنترل شده ی اتوماتیک هستند که به طور جدا در سوئیس توسط کمیته ی سازمان های حمایت کننده تست شده و تصدیق میشوند که تعیین کنند این ساعت ها با خطای چهار الی شش ثانیه در روز دقیق هستند. ساعت های کرنومتر با برگه ی شناسایی عرضه میشوند که نشان بدهند در مدت زمان قابل توجهی تست شده اند.
5. موتور اتو کوارتز (سیکو کینتیک)
با تلفیق شارژ خودکار ساعت های اتوماتیک و دقت بالای ساعت های کوارتز، سیستم اتو کوارتز نیاز به تعویض باطری ندارد. همچنین از مزایای آن این است که دقت بسیار بالای ساعت کوارتز را دارد. بدون اینکه توسط باطری به محیط زیست آسیب برساند!
طرز کار این سیستم: این طرز کار با یک رُتُر رخ میدهد (همانند ساعت اتوماتیک)، ولی این رُتُر جریان اندکی تولید میکند که از آن برای شارژ کردن اتوماتیک ساعت استفاده میشود. این به این معناست که اگر ساعت به طور مداوم استفاده شود، هیچ گاه به تعویض باطری نیاز نخواهد داشت و تقریباً در طول عمر ساعت به تعمیرات و مراقبت های دیگر احتیاجی نخواهد بود.
6. موتور رلهای خودکار سیکو کینتیک
این سیستم ورژن پیشرفته ی سیکو کینتیک است که وقتی ساعت استفاده و در نتیجه شارژ نمی شود، ساعت به حالت “انرژی کم” در میآید. این به دوام باطری ساعت کمک میکند و وقتی ساعت دوباره استفاده شود، رُتُر میچرخد و عقربه ها به کار میافتند.
طرز کار این سیستم: به طور کلی این سیستم بسیار شبیه به سیستم سیکو کینتیک میباشد، حرکت دست صاحب ساعت باعث چرخش رُتُر میشود که انرژی لازم برای شارژ ساعت را ایجاد میکند. تفاوت اصلی این سیستم در اینجاست که اگر مدتی ساعت استفاده نشود و تکان نخورد، ساعت به طور خودکار موتور هایی را که عقربه ها را کنترل میکنند، از کار میاندازد، ولی همچنان زمان درست را محاسبه میکند. در نتیجه وقتی ساعت دوباره استفاده شود و تکان بخورد، عقربه ها میچرخند تا زمان درست را نشان دهند.
7. موتور خورشیدی
تعدادی از برند ها از قطعه های خورشیدی برای شارژ باطری ساعت استفاده میکنند. از مزایای این روش کاهش آلودگی محیط زیست توسط دفع باطری هاست.
طرز کار این سیستم: یک قطعه ی خورشیدی زیر صفحه ی ساعت انرژی خورشدی را جمع آوری میکند و آن را به انرژی الکتریکی تبدیل میکند که از آن برای شارژ باطری سیستم کوارتز استفاده میشود.
8. موتور سیتیزن اکو درایو
یکی از خلاقانه ترین سیستم ها، سیتسزن اکو درایو است، ساعتی که با هر نوری که در دسترس باشد به کار میافتد.
یعنی این ساعت هیچ گاه به تعویض باطری نیاز نخواهد داشت. با پیشرفت این تکنولوژی، توانسته اند که کاربرد های بیشتری به این ساعت ها اضافه کنند، مثل سیگنال زمان ماهوارهای و رادیویی، حالت ذخیره ی انرژی، اخطار انرژی پایین و…
از زمانی که این تکنولوژی معرفی شد، شرکت سیتیزن سعی کرده است که کیفیت صفحه ی ساعت را در هر مدل بالا تر ببرد و قطعات را کم تر قابلت رویت کند، این مورد در ساعت های زنانه مهم است.
طرز کار این سیستم: نور های طبیعی و مصنوعی از صفحه ی نیمه شفاف ساعت عبور میکنند و به یک قطعه ی خورشیدی طراحی شده زیر صفحه برخورد میکنند که نور را به انرژی تبدیل میکند. این روش در یک سری از مدل ها انرژی لازم برای شش ماه کارکرد درست و نشان دادن زمان دقیق را فراهم میکند، حتی اگر در تاریکی کامل قرار داشته باشند.
9. موتور سخت خورشیدی کاسیو
این اختراع کاسیو در برابر حرکات دست در مواقع شوک ناگهانی و ضربات بسیار مقاوم است. اگر ضربهای به ساعت بخورد هیچ ایرادی در نشان دادن زمان صحیح به وجود نمی آید.
طرز کار این سیستم: اساس این سیستم همان موتور کوارتز است ولی قطعات ی خورشیدی دارد که ساعت با آن به طور خودکار شارژ میشود. گاهی در این مدل ها، ساعت با رادیو هم کنترل میشود، یعنی سیگنال های رادیویی را از شش فرستنده در سراسر نیمکره شمالی دریافت میکند که زمان و تاریخ را به روز کند و این قابلیت باعث میشود که ساعت دقت بی نظیری داشته باشد. سختی این سیستم به این صورت است که قطعهای در عقربه های ساعت وجود دارد که این قابلیت را ایجاد میکند که اگر ضربه و شوک ناگهانی به ساعت وارد شد و عقربه منحرف شد، به حالت اولیه باز گردد، مانند فشار هایی که در هواپیما به وجود میآیند. کارکرد ساعت تحت تاثیر موقعیت دست قرار ندارد و هنگامی که دست ها در حالت استراحت و بدون تحرک هستند، ساعت همچنان زمان درست را نشان میدهد.